Çevrimdışı
nusretk
Member
İstanbul’un Tarihi Tanığı: DRAMAN SEMTİ ve "Dragoman"ların Hikayesi
Nusret Karaca
(Gezi, Araştırma ve Derlemeler)
Gedikpaşa'daki babamın ayakkabı atölyesinde çalışırdım yaz aylarında... Paydos sonrası Çarşıkapı durağına geçip Silâhtarağa otobüsünü beklerken, 90 numaralı Draman otobüsleri takılırdı gözlerime. Semt ile özdeşleşmiş bir numara olmuştu artık benim için. Hâlâ da öyle...
Haliç'te geçen o günlerden bugüne, zaman içinde bir yolculuk bu. Ve Draman, şimdi de kalemimin ucunda!
İstanbul’un Fatih ilçesinde yer alan; adım
attıkça tarihin kokusunu içinize çekeceğiniz köklü bir semttir Draman (veya halk arasındaki yaygın söylenişiyle Dıraman).
Günümüzde idari olarak Fatih’in Derviş Ali Mahallesi sınırları içinde yer alan, Çarşamba ve Balat’a komşu olan bu semt, adını Osmanlı diplomasisinin en kritik aktörlerinden alıyor. Derin bir mazisi olan Draman'ın ismi, aslında Osmanlı dönemindeki küresel ilişkilerin semte bıraktığı çok kültürlü bir mirasın yansıması.
"Dragoman" Ne Demektir?
İngilizcede ve diğer pek çok Batı dilinde benzer yazımlarla yer alan "Dragoman" kelimesi, köken olarak Osmanlıca "tercüman" anlamına gelir. Ancak onlar sadece kuru birer çevirmen değil; Doğu dünyası ile Batı arasında köprü kuran, dönemin en vizyoner rehberleri ve diplomatlarıydı.
Osmanlı İmparatorluğu döneminde Dragomanlar:
Türkçe, Arapça ve Farsça konuşan Doğu coğrafyası ile,
Avrupa elçilikleri, konsoloslukları ve saray (Babıali) arasındaki bürokratik ve diplomatik trafiği yönetirlerdi.
Tarihi Not: Osmanlı dünyasında bu görev için genellikle yabancı dillere son derece hâkim olan, kültürler arası geçişi sağlayabilen Ermeni, Rum ve Yahudi gibi azınlık topluluklarına mensup kişilerin yanı sıra; mühtedi (sonradan İslam'ı seçmiş) devlet adamları da seçilirdi.
Elçilik Tercümanlarından "Draman" Semtine
İstanbul’un fethinden sonraki dönemlerde, dış ilişkilerde ve saray bürokrasisinde görev alan bu nitelikli tercümanların (Dragomanların) bir kısmı, bugün Fatih ve Balat civarı olarak bildiğimiz bölgeye yerleşti. Semte asıl adını veren ve buranın kaderini şekillendiren ise Kanuni Sultan Süleyman dönemi baştercümanlarından olan Yunus Bey’di.
Bölge halkı, zamanla mahallede inşa edilen Tercüman (Drağman) Yunus Bey Külliyesi ve çevresinde yaşayan bu meslek grubundan mülhem, burayı "Dragoman bölgesi" olarak anmaya başladı. Yüzyıllar içinde kelime halkın dilinde yuvarlandı, fonetik bir değişime uğradı ve günümüzdeki modern biçimi olan "Draman" şeklini aldı.
Bugün Fatih'in sokaklarında yürürken duyduğunuz Draman ismi, aslında Osmanlı'nın dünya diplomasisine yön verdiği dönemlerden kalan entelektüel bir hafızanın ta kendisidir.
Draman’daki Bazı Tarihi Eserler
Tercüman Yunus Camii (Draman Camii): 16. yüzyılda, Kanuni Sultan Süleyman dönemi saray baştercümanlarından (Drağman) Yunus Bey tarafından 1541 yılında yaptırılmıştır. Döneminde külliye, tekke, medrese ve sıbyan mektebi bölümlerinden oluşan bir yaşam alanıydı.
Drağman Külliyesi: Cami, tevhidhane ve dârülkurrâdan oluşan, Mimar Sinan dönemi eserlerinden 16. yüzyıla ait mütevazı ama mimari açıdan değerli bir Osmanlı külliyesidir.
Draman Çeşmesi: Osmanlı dönemine ait tarihi bir su yapısıdır. 16. yüzyılda inşa edilen bu çeşme, zamanla farklı restorasyon süreçlerinden geçerek günümüze ulaşmıştır.
Ali Şah Çeşmesi: 1703 yılında inşa edilen bu tarihi çeşme, Fatih Belediyesi tarafından restore edilerek koruma altına alınmıştır.
Draman Palas: Semtte bulunan ve sivil mimari mirasının karakteristik özelliklerini taşıyan, tescilli tarihi yapılardan biridir.
Kaynaklar:
Miras Fatih (Fatih Belediyesi), Türkiye'nin Tarihi Kültür Envanteri, Tarihi Yarımada (İBB Kültür), TDV İslâm Ansiklopedisi,Haliç Sohbet ve Söyleşileri,Haliç Notlarım.
...
Not
raman semtini anlatan bir eser arıyorsanız, Hasan Öztoprak'ın yazdığı "Draman Hatırası" adlı kitabı inceleyebilirsiniz.Semt tarihi ve anılar.
(İstanbul 2010 Avrupa Kültür Başkenti
Projesi.
Heyamola Yayınları İstanbulum Dizisi.
80 Yazar 80 Semt 80 Kitap )
Nusret Karaca
(Gezi, Araştırma ve Derlemeler)
Gedikpaşa'daki babamın ayakkabı atölyesinde çalışırdım yaz aylarında... Paydos sonrası Çarşıkapı durağına geçip Silâhtarağa otobüsünü beklerken, 90 numaralı Draman otobüsleri takılırdı gözlerime. Semt ile özdeşleşmiş bir numara olmuştu artık benim için. Hâlâ da öyle...
Haliç'te geçen o günlerden bugüne, zaman içinde bir yolculuk bu. Ve Draman, şimdi de kalemimin ucunda!
İstanbul’un Fatih ilçesinde yer alan; adım
attıkça tarihin kokusunu içinize çekeceğiniz köklü bir semttir Draman (veya halk arasındaki yaygın söylenişiyle Dıraman).
Günümüzde idari olarak Fatih’in Derviş Ali Mahallesi sınırları içinde yer alan, Çarşamba ve Balat’a komşu olan bu semt, adını Osmanlı diplomasisinin en kritik aktörlerinden alıyor. Derin bir mazisi olan Draman'ın ismi, aslında Osmanlı dönemindeki küresel ilişkilerin semte bıraktığı çok kültürlü bir mirasın yansıması.
"Dragoman" Ne Demektir?
İngilizcede ve diğer pek çok Batı dilinde benzer yazımlarla yer alan "Dragoman" kelimesi, köken olarak Osmanlıca "tercüman" anlamına gelir. Ancak onlar sadece kuru birer çevirmen değil; Doğu dünyası ile Batı arasında köprü kuran, dönemin en vizyoner rehberleri ve diplomatlarıydı.
Osmanlı İmparatorluğu döneminde Dragomanlar:
Türkçe, Arapça ve Farsça konuşan Doğu coğrafyası ile,
Avrupa elçilikleri, konsoloslukları ve saray (Babıali) arasındaki bürokratik ve diplomatik trafiği yönetirlerdi.
Tarihi Not: Osmanlı dünyasında bu görev için genellikle yabancı dillere son derece hâkim olan, kültürler arası geçişi sağlayabilen Ermeni, Rum ve Yahudi gibi azınlık topluluklarına mensup kişilerin yanı sıra; mühtedi (sonradan İslam'ı seçmiş) devlet adamları da seçilirdi.
Elçilik Tercümanlarından "Draman" Semtine
İstanbul’un fethinden sonraki dönemlerde, dış ilişkilerde ve saray bürokrasisinde görev alan bu nitelikli tercümanların (Dragomanların) bir kısmı, bugün Fatih ve Balat civarı olarak bildiğimiz bölgeye yerleşti. Semte asıl adını veren ve buranın kaderini şekillendiren ise Kanuni Sultan Süleyman dönemi baştercümanlarından olan Yunus Bey’di.
Bölge halkı, zamanla mahallede inşa edilen Tercüman (Drağman) Yunus Bey Külliyesi ve çevresinde yaşayan bu meslek grubundan mülhem, burayı "Dragoman bölgesi" olarak anmaya başladı. Yüzyıllar içinde kelime halkın dilinde yuvarlandı, fonetik bir değişime uğradı ve günümüzdeki modern biçimi olan "Draman" şeklini aldı.
Bugün Fatih'in sokaklarında yürürken duyduğunuz Draman ismi, aslında Osmanlı'nın dünya diplomasisine yön verdiği dönemlerden kalan entelektüel bir hafızanın ta kendisidir.
Draman’daki Bazı Tarihi Eserler
Tercüman Yunus Camii (Draman Camii): 16. yüzyılda, Kanuni Sultan Süleyman dönemi saray baştercümanlarından (Drağman) Yunus Bey tarafından 1541 yılında yaptırılmıştır. Döneminde külliye, tekke, medrese ve sıbyan mektebi bölümlerinden oluşan bir yaşam alanıydı.
Drağman Külliyesi: Cami, tevhidhane ve dârülkurrâdan oluşan, Mimar Sinan dönemi eserlerinden 16. yüzyıla ait mütevazı ama mimari açıdan değerli bir Osmanlı külliyesidir.
Draman Çeşmesi: Osmanlı dönemine ait tarihi bir su yapısıdır. 16. yüzyılda inşa edilen bu çeşme, zamanla farklı restorasyon süreçlerinden geçerek günümüze ulaşmıştır.
Ali Şah Çeşmesi: 1703 yılında inşa edilen bu tarihi çeşme, Fatih Belediyesi tarafından restore edilerek koruma altına alınmıştır.
Draman Palas: Semtte bulunan ve sivil mimari mirasının karakteristik özelliklerini taşıyan, tescilli tarihi yapılardan biridir.
Kaynaklar:
Miras Fatih (Fatih Belediyesi), Türkiye'nin Tarihi Kültür Envanteri, Tarihi Yarımada (İBB Kültür), TDV İslâm Ansiklopedisi,Haliç Sohbet ve Söyleşileri,Haliç Notlarım.
...
Not
raman semtini anlatan bir eser arıyorsanız, Hasan Öztoprak'ın yazdığı "Draman Hatırası" adlı kitabı inceleyebilirsiniz.Semt tarihi ve anılar.(İstanbul 2010 Avrupa Kültür Başkenti
Projesi.
Heyamola Yayınları İstanbulum Dizisi.
80 Yazar 80 Semt 80 Kitap )