"HALİÇ KIYILARINDAN... HASKÖY HAKKINDA KISACA" Nusret Karaca

nusretk Çevrimdışı

nusretk

Member
"HALİÇ KIYILARINDAN...
HASKÖY HAKKINDA KISACA"
Nusret Karaca

Ortaokul öğrenciliğimin ilk yılıydı.
Babamın beni Piri Paşa'da küçük bir berbere götürdüğünü anımsıyorum.
"Alabrus olsun!" demişti berber kalfasına.
Oradan başımın ön tarafında kalan bir tutam saçla çıkıp Hasköy Ortaokulu'nun yolunu tuttuğumu, ilk derse geç kaldığımı, Muhsin Öğretmenin "Neden geç kaldın?" sorusuna "Babam berbere götürdü öğretmenim" diye yanıt verdiğimi dün gibi hatırlıyorum.

Şimdi yıllar sonra Haliç kıyılarındaki bu semt hakkında bir şeyler yazıyorum.
"Bir şehri, bir semti, bir mahalleyi en iyi yaşanmışlıklar anlatır" derim yeri geldiğinde.
Sanırım öyle!
Bu kez Haliç yazılarım arasına kısa da olsa Hasköy'ü de katmak istedim.
Geziler, gözlemler, anlatılanlar, tarih sohbetleri, okuduğum metinlerden kısaca Hasköy...

Bizans İmparatoru I. Manuel Komnenos döneminde (1081-1118) "Pikridion" adıyla biliniyordu Hasköy.
O tarihlerde bölgede Yahudiler de yerleşikti.
(Karâî Mûsevîleri) oturmaktaydı.
Bu ad ilk defa 532 yılındaki "Nika" ihtilâlı sırasında kaynaklarda rastlanır. Ayaklanmadan bahsedilirken Aziz Lavrantios Manastırı'ndan ve asilzade Arabindu'dan / Aravinthos'tan da söz edilir.
Bizans döneminde "Arabant Kasabası" da denilen bölge avcılık ve dinlenme yeri olarak bilinirdi.

Haliç'in kuzey kıyısında, Beyoğlu ilçesinin kurulduğu tepelerden biridir Hasköy.
Bu semtin asıl merkezi Piri Paşa'dır.(×)
Doğusunda Okmeydanı, güneyinde Aynalıkavak Kasrı, batısında Halıcıoğlu ile sınırlıdır. V. yüzyıldan itibaren asilzadelerin yazlık ikametgahlarını inşa ettirmeleriyle önem kazanmaya başlar.

Bölgenin ilk önemli yerleşim yeri Kalaycıbahçe - İllios Deresi çevresidir.
Bizans döneminde Aravinthos veya Keramaria / Çömlekçiler diye bilinen Keçeci Piri Mahallesi içinde yer alan Kiremitçiler mevkii de önemlidir. 17. yy seyahatnamelerinde burada Roma döneminden kalma hamam kalıntılarından bahsedilir.

İstanbul'da bulunan dini cemaatlerden birer topluluğu bünyesinde barındırmıştır Hasköy.
Semtin bu adı Türkler döneminde Fatih Sultan Mehmed'in otağını burada kurmasından ve bölgedeki "hasbahçelerden" aldığına dayandırılır.

Hasköy tarihi boyunca yangınlarla, kolera ve ceba salgınlarıyla da anılır.
Özellikle üç ayrı dine mensup insanların bir arada yaşadığı semt, bu özelliğini uzun süre korumuştur.
1852 yılında Hasköy'den Ayvansaray'a uzanan "Yahudi Köprüsü"nün yapılması bölgedeki hareketliliği arttırmıştır.
III. Ahmed döneminden itibaren Hasköy, Haliç bölgesi içerisinde bir sanayi yeri olmaya başlar.(İplik Fabrikası)
1964-1972 yılları arasında bölgede kültürel bir değişim ve durgunluk yaşanır.
1974 yılındaki Haliç Köprüsü'nün inşasıyla Halıcıoğlu, Hasköy sınırları dışında kalır.
1983 yılından itibaren Haliç çevresi düzenlemeleriyle birlikte sahilde yeşil alanlar oluşturulur.(*)

29 Mayıs 2026
Sütlüce İskelesi'ndeyiz.
Haliç kıyılarında bir gezinti.
Birkaç fotoğraf karesinde yer alıyoruz günün anısına.

Evet!
"Bir insanı besleyen damarların içinden akan bir duygudur vefa. Onu alabildiysen dağıtabilirsin."
Acaba ben onu mu yapıyorum Haliç kıyılarında dolaştıkça!
...
(×)Kanuni'nin Rumeli Beylerbeyi Piri Paşa adına.

(*) Kaynaklar:
Hasköy Ortaokulu ve Eyüp Lisesi Ders Notları, Gezilerim, Tarih Sohbetleri
İBB Kültür A.Ş.(Kentim İstanbul: Hasköy-2003)
TDV İslâm Ansiklopedisi,
 
Geri
Üst