Çevrimdışı
nusretk
Member
"Îstanbul Gezilerim,Araştırma Yazı ve
Notlarımdan Kısa Seçkiler."
ÇIRAĞAN SARAYI ve ÇIRAĞAN BASKINI HAKKINDA KISACA
Nusret Karaca
Beşiktaş ile Ortaköy arası sahil kesiminde yer alan Çırağan(+) Sarayı'nın bulunduğu yerde) Lâle Devri'nin (1718-1730) ünlü Sadrazamı Nevşehirli Damat İbrahim Paşa'nın eşi Fatma Sultan'ın ahşap bir sarayı bulunuyordu.
Bir süre padişahların yazlık sarayı olarak kullanılan ve daha sonraları onarım gören ve II. Mahmud tarafından büyütülen saray 1859 yılında Sultan Abdülmecid tarafından yıktırılır. Amaç yerine kâgir bir saray yaptırmaktır. Onun ölümü üzerine yerine geçen sultan Abdülaziz sarayı yaptırır. Sarayın mimarları Sarkis ve Agop Balyan'dır. Mimarlar sarayı babaları Nigoğos Balyan'ın hazırladığı plâna göre gerçekleştirirler.
Saray 1871'de tamamlanır.Sarayın iç mimarisi ve mermer dış cephesi oldukça gösterişlidir.
1876 yılının Mart ayında buraya gelerek bir süre dinlenen Sultan Abdülaziz, halk arasında Beşiktaş Mevlevihanesi'nin yıktırılarak saray arsasına katılmasının uğursuzluk getireceği gibi söylentiler çıkması üzerine Çırağan Sarayı'nı terk ederek Dolmabahçe Sarayına yerleşir.
...
ÇIRAĞAN BASKINI
I.Meşrutiyet ilânı hareketleri sırasında V.Murad tahta geçirilir.Sultan akli dengesindeki sorunlar nedeniyle ancak 93 gün tahtta kalabilir.
Yerine geçen II.Abdülhamid V.Murad'ı saraya kapatır.(V.Murad tam 25 yıl burada tutulur.)
20 Mayıs 1878 günü yazar,gazeteci, öğretmen,Yeni Osmanlılar Cemiyeti üyesi olan Ali Süavi V.Murad'ı tekrar
tahta çıkarmak için yüz elli kadar Rumeli göçmeniyle birlikte Çırağan Sarayı'nı basar. Beşiktaş Muhafızı (karakol komutanı Yedi Sekiz Hasan Paşa(×) olay yerine yetişir.Ali Suavi başına sopa darbeleriyle vurularak öldürülür.Tarihte bu olaya "Çırağan Baskını" denir.
Saray bir süre "Mebuslar Meclisi''nin de toplandığı bir yer olur.
...
ÇIRAĞAN SARAYI'NDA YANGIN
19 Ocak 1910 tarihinde Meclis-i Mebusan Salonu'nun üst bölümünde ve çatı katındaki kalorifer bacasından çıkan bir yangınla saray beş saat içerinde yanar.
Yangın sonunda II. Abdülhamid'in özel koleksiyonu ve V. Murad'ın kütüphanesi de yanarak kül olur.
Saray uzun bir süre o haliyle kalır. Daha sonra 1987'de restorasyon başlar. 1990'da otel,1992'de saray kapılarını açar.
Saray 2006 yılında yeniden renovasyon'dan geçer.
2022 yılında Çırağan Sarayı'nın otel bölımünde bir yangın daha çıkar.Bu yangın fazla büyümeden söndürülür.
*****
(+)Nevşehirli Damat İbrahim Paşa'nın bu sarayda düzenlediği ve lâle devri eğlencilerinde sağlanan aydınlatma bu sarayın adının kaynağı olmuş. Farsça'da “ışık dolu” anlamına gelen “çerağ” kelimesinden Çırağan adı verilmiş.
Çırağan sarayın bulunduğu yer, 17.Yüzyılda “Kazancıoğlu Bahçesi” adıyla bilinirmiş. Sultan I. Ahmed devrinde (1603-1617) Hasbahçe olarak kendisi ve ailesi için ayrılmış.
IV. Murad zamanında (1623-1640) Sultan'ın kızı Kaya Sultan’a hediye edilmiş. Böylelikle hanedana ait ilk yapı şekillenmiş.
(×)Yedi Sekiz Hasan Paşa: Okuma yazması zayıf olduğu ve imzası Arapça yedi ve sekiz rakamlarından oluştuğu için bu lakap ile anılır.
...
Ek:Restorasyon; orijinali tarihi değeri olan bir malzemenin aslına uygun korunmasıdır. Renovasyon; var olan dekorasyonunun tamamen ya da kısmen yenilenmesidir.
.....
(*)Kaynaklar:
-------------------
İstanbul Gezi Notlarım,Rehber broşürleri,Tarih söyleşileri ve sohbetleri
Eyüp Lisesi ve Eğitim Enstitüsü Sanat Tarihi Dersleri,Cultural Atlas of Istanbul...2003-
İ.B.B.Kültür İşleri Daire Başkanlığı(
Hakkı Sabancalı,Grafiķ;M.Ali Gürsoy,
Necdet Sakaoğlu,Hasan Ali Göksoy, Hüseyin Kurşun,Baraka,Mustafa Şen, Aysu Uzsayılır Kara)
İslâm Ansiklopedisi,Çırağan Palace Kempinski,NTV,Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Peysaj Mimarlığı,
acik ders.ankara. edu.tr>view,Anadolu Ajansı.
Notlarımdan Kısa Seçkiler."
ÇIRAĞAN SARAYI ve ÇIRAĞAN BASKINI HAKKINDA KISACA
Nusret Karaca
Beşiktaş ile Ortaköy arası sahil kesiminde yer alan Çırağan(+) Sarayı'nın bulunduğu yerde) Lâle Devri'nin (1718-1730) ünlü Sadrazamı Nevşehirli Damat İbrahim Paşa'nın eşi Fatma Sultan'ın ahşap bir sarayı bulunuyordu.
Bir süre padişahların yazlık sarayı olarak kullanılan ve daha sonraları onarım gören ve II. Mahmud tarafından büyütülen saray 1859 yılında Sultan Abdülmecid tarafından yıktırılır. Amaç yerine kâgir bir saray yaptırmaktır. Onun ölümü üzerine yerine geçen sultan Abdülaziz sarayı yaptırır. Sarayın mimarları Sarkis ve Agop Balyan'dır. Mimarlar sarayı babaları Nigoğos Balyan'ın hazırladığı plâna göre gerçekleştirirler.
Saray 1871'de tamamlanır.Sarayın iç mimarisi ve mermer dış cephesi oldukça gösterişlidir.
1876 yılının Mart ayında buraya gelerek bir süre dinlenen Sultan Abdülaziz, halk arasında Beşiktaş Mevlevihanesi'nin yıktırılarak saray arsasına katılmasının uğursuzluk getireceği gibi söylentiler çıkması üzerine Çırağan Sarayı'nı terk ederek Dolmabahçe Sarayına yerleşir.
...
ÇIRAĞAN BASKINI
I.Meşrutiyet ilânı hareketleri sırasında V.Murad tahta geçirilir.Sultan akli dengesindeki sorunlar nedeniyle ancak 93 gün tahtta kalabilir.
Yerine geçen II.Abdülhamid V.Murad'ı saraya kapatır.(V.Murad tam 25 yıl burada tutulur.)
20 Mayıs 1878 günü yazar,gazeteci, öğretmen,Yeni Osmanlılar Cemiyeti üyesi olan Ali Süavi V.Murad'ı tekrar
tahta çıkarmak için yüz elli kadar Rumeli göçmeniyle birlikte Çırağan Sarayı'nı basar. Beşiktaş Muhafızı (karakol komutanı Yedi Sekiz Hasan Paşa(×) olay yerine yetişir.Ali Suavi başına sopa darbeleriyle vurularak öldürülür.Tarihte bu olaya "Çırağan Baskını" denir.
Saray bir süre "Mebuslar Meclisi''nin de toplandığı bir yer olur.
...
ÇIRAĞAN SARAYI'NDA YANGIN
19 Ocak 1910 tarihinde Meclis-i Mebusan Salonu'nun üst bölümünde ve çatı katındaki kalorifer bacasından çıkan bir yangınla saray beş saat içerinde yanar.
Yangın sonunda II. Abdülhamid'in özel koleksiyonu ve V. Murad'ın kütüphanesi de yanarak kül olur.
Saray uzun bir süre o haliyle kalır. Daha sonra 1987'de restorasyon başlar. 1990'da otel,1992'de saray kapılarını açar.
Saray 2006 yılında yeniden renovasyon'dan geçer.
2022 yılında Çırağan Sarayı'nın otel bölımünde bir yangın daha çıkar.Bu yangın fazla büyümeden söndürülür.
*****
(+)Nevşehirli Damat İbrahim Paşa'nın bu sarayda düzenlediği ve lâle devri eğlencilerinde sağlanan aydınlatma bu sarayın adının kaynağı olmuş. Farsça'da “ışık dolu” anlamına gelen “çerağ” kelimesinden Çırağan adı verilmiş.
Çırağan sarayın bulunduğu yer, 17.Yüzyılda “Kazancıoğlu Bahçesi” adıyla bilinirmiş. Sultan I. Ahmed devrinde (1603-1617) Hasbahçe olarak kendisi ve ailesi için ayrılmış.
IV. Murad zamanında (1623-1640) Sultan'ın kızı Kaya Sultan’a hediye edilmiş. Böylelikle hanedana ait ilk yapı şekillenmiş.
(×)Yedi Sekiz Hasan Paşa: Okuma yazması zayıf olduğu ve imzası Arapça yedi ve sekiz rakamlarından oluştuğu için bu lakap ile anılır.
...
Ek:Restorasyon; orijinali tarihi değeri olan bir malzemenin aslına uygun korunmasıdır. Renovasyon; var olan dekorasyonunun tamamen ya da kısmen yenilenmesidir.
.....
(*)Kaynaklar:
-------------------
İstanbul Gezi Notlarım,Rehber broşürleri,Tarih söyleşileri ve sohbetleri
Eyüp Lisesi ve Eğitim Enstitüsü Sanat Tarihi Dersleri,Cultural Atlas of Istanbul...2003-
İ.B.B.Kültür İşleri Daire Başkanlığı(
Hakkı Sabancalı,Grafiķ;M.Ali Gürsoy,
Necdet Sakaoğlu,Hasan Ali Göksoy, Hüseyin Kurşun,Baraka,Mustafa Şen, Aysu Uzsayılır Kara)
İslâm Ansiklopedisi,Çırağan Palace Kempinski,NTV,Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Peysaj Mimarlığı,
acik ders.ankara. edu.tr>view,Anadolu Ajansı.
Son düzenleme: