Çevrimdışı
nusretk
Member
Haliç'ten...
GEMİ PRUVASI FORMUNDA BİR MİMARİ: AHRİDA SİNAGOGU
Nusret Karaca
Balat’ın en köklü ve görkemli yapılarından biri olan Ahrida Sinagogu, İstanbul’un fethinden öncesine dayanan köklü geçmişiyle Haliç kıyısındaki en önemli inanç merkezlerinden biridir. Adını, kurucularının göç ettiği Makedonya’nın Ohri (Ohrid) şehrinden alan bu yapı, bugün hâlâ varlığını sürdüren ve aktif olan nadir sinagoglar arasında yer alır.
Ahrida’nın en dikkat çekici özelliği, dua kürsüsü olan Teva’nın (Tevah) eşsiz tasarımıdır. Bir geminin pruvasını andıran bu kürsünün iki büyük anlam taşıdığına inanılır:
Nuh’un Gemisi’ni simgelemesi.
1492’de İspanya’dan göç eden Sefarad Yahudilerini Osmanlı topraklarına ulaştıran gemileri temsil etmesi.
Yüzyıllar boyunca yangınlar ve depremlerle sarsılan yapı, özellikle 17. yüzyılda kapsamlı onarımlar görmüştür. 1992 yılında, Sefarad Yahudilerinin Osmanlı’ya gelişinin 500. yılı vesilesiyle Mimar Hüsrev Tayla tarafından gerçekleştirilen restorasyonla bugünkü görkemine kavuşmuştur. İç mekandaki ince işçilikli kalem işleri ve barok tarzı süslemeler, estetik değerini zirveye taşımaktadır.
Ahrida, sadece bir ibadethane değil, aynı zamanda mühim toplumsal olayların merkezidir. Sabetay Sevi’nin burada vaaz verdiği bilinmektedir. Ayrıca Osmanlı döneminde ordunun zaferi için duaların edildiği, padişahların ve devlet erkanının ziyaret ettiği oldukça prestijli bir mekân olma özelliğini tarih boyunca korumuştur.
Not (Pruva): Denizcilikte bir geminin veya teknenin ön (baş) kısmına verilen isimdir. Hareket halindeki bir deniz aracının suyu ilk yaran, ileriye bakan noktasıdır.
Kaynakça ve Notlar: Haliç gezi notları, söyleşiler, Eyüp Lisesi dersleri, İBB Kültür AŞ (İstanbul'un Tekleri - 2006 Seyyah), Kültür Envanteri.
GEMİ PRUVASI FORMUNDA BİR MİMARİ: AHRİDA SİNAGOGU
Nusret Karaca
Balat’ın en köklü ve görkemli yapılarından biri olan Ahrida Sinagogu, İstanbul’un fethinden öncesine dayanan köklü geçmişiyle Haliç kıyısındaki en önemli inanç merkezlerinden biridir. Adını, kurucularının göç ettiği Makedonya’nın Ohri (Ohrid) şehrinden alan bu yapı, bugün hâlâ varlığını sürdüren ve aktif olan nadir sinagoglar arasında yer alır.
Ahrida’nın en dikkat çekici özelliği, dua kürsüsü olan Teva’nın (Tevah) eşsiz tasarımıdır. Bir geminin pruvasını andıran bu kürsünün iki büyük anlam taşıdığına inanılır:
Nuh’un Gemisi’ni simgelemesi.
1492’de İspanya’dan göç eden Sefarad Yahudilerini Osmanlı topraklarına ulaştıran gemileri temsil etmesi.
Yüzyıllar boyunca yangınlar ve depremlerle sarsılan yapı, özellikle 17. yüzyılda kapsamlı onarımlar görmüştür. 1992 yılında, Sefarad Yahudilerinin Osmanlı’ya gelişinin 500. yılı vesilesiyle Mimar Hüsrev Tayla tarafından gerçekleştirilen restorasyonla bugünkü görkemine kavuşmuştur. İç mekandaki ince işçilikli kalem işleri ve barok tarzı süslemeler, estetik değerini zirveye taşımaktadır.
Ahrida, sadece bir ibadethane değil, aynı zamanda mühim toplumsal olayların merkezidir. Sabetay Sevi’nin burada vaaz verdiği bilinmektedir. Ayrıca Osmanlı döneminde ordunun zaferi için duaların edildiği, padişahların ve devlet erkanının ziyaret ettiği oldukça prestijli bir mekân olma özelliğini tarih boyunca korumuştur.
Not (Pruva): Denizcilikte bir geminin veya teknenin ön (baş) kısmına verilen isimdir. Hareket halindeki bir deniz aracının suyu ilk yaran, ileriye bakan noktasıdır.
Kaynakça ve Notlar: Haliç gezi notları, söyleşiler, Eyüp Lisesi dersleri, İBB Kültür AŞ (İstanbul'un Tekleri - 2006 Seyyah), Kültür Envanteri.